سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

53

المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)

متن : و يمكن الإكراه فيما دون النفس عملا بالأصل في غير موضع النص كالجرح و قطع اليد فيسقط القصاص عن المباشر و يكون القصاص على المكره بالكسر على الأقوى ، لقوة السبب بضعف المباشر بالإكراه خصوصا لو بلغ الإكراه حد الإلجاء و يحتمل عدم الاقتصاص منه ، لعدم المباشرة فتجب الدية و يضعف بأن المباشر أخص من سببية القصاص فعدمها أعم من عدمه . شرح فارسى : حكم اكراه بر غير نفس مرحوم مصنف مىفرماين : ممكن است بگوئيم كه اكراه در غير نفس تحقق پيدا كرده و تبعه‌اى بر آن مترتب نيست فلذا قصاص بر مكره ( به صيغه اسم فاعل ) بوده نه بر مكره ( به صيغه اسم مفعول ) . شارح ( ره ) در ذليل [ و يمكن الاكراه فيما دون ] مىفرماين : دليل اين حكم اصل بوده كه در غير مورد نصّ به آن عمل ميكنيم ، مورد نصّ تنها قتل نفس بوده و غير آن جرح و قطع دست امثال ايندو است فلذا اگر كسى ديگرى را مجبور نمود كه به شخص ديگر جراحت وارد كرده يا دستش را قطع كند حكم آن است كه قصاص از مباشر ساقط بوده و مكره ( بكسر راء ) را بايد تقاص نمود زيرا سبب از مباشر اقوى است چه آن‌كه مكره ( به صيغه اسم مفعول ) بواسطه اكراه در جنب مكره ( به صيغه اسم فاعل ) ضعيف محسوب مىشود مخصوصا اگر اكراه به سر حدّ الجاء برسد كه قطعا مباشر را قصاص نمىكنند . سپس مىفرماين : محتمل است بگوئيم از مكره ( بكسر راء ) نبايد قصاص نمود زيرا در قتل